ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਸਿਹਤ
ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਆਯੂਰਵੇਦ
ਨੇਤ੍ਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਗਿਆਨ
✦
ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ
🌬️
ਵਾਤ ਦੋਸ਼
ਸੁੱਕੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੱਟ ਦਿਖਣਾ
☀️
ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼
ਜਲਣ, ਲਾਲੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਤਕਲੀਫ਼, ਨਜ਼ਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ
🌊
ਕਫ਼ ਦੋਸ਼
ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਚਰਾ, ਭਾਰਾਪਣ, ਧੁੰਦਲਾ ਦਿੱਖ
ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧੀਆਂ
🫐
ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ
ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਵਾਈ। ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ ਘ੍ਰਿਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਧੋਣਾ — ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੱਦ ਲਾਭਦਾਇਕ।
🌸
ਆਂਵਲਾ (ਆਮਲਕੀ)
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਦਾ ਭੰਡਾਰ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣਾ ਨਜ਼ਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
🌹
ਗੁਲਾਬ ਜਲ
ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ। ਜਲਣ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
🍯
ਸ਼ੁੱਧ ਮਧੂ (ਸ਼ਹਿਦ)
ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਕਫ਼ ਘਟਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
🌿
ਸ਼ਤਾਵਰੀ
ਪਿੱਤਸ਼ਾਮਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਲਣ ਅਤੇ ਸੋਜ਼ਸ਼ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਚਾਰ
01
ਨੇਤ੍ਰ ਤਰਪਣ
ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਲੇ ਆਟੇ ਦੀ ਰਿੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁੱਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
02
ਅੰਜਨ (ਸੁਰਮਾ)
ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੁਰਮਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣਾ। ਰਸੌਤ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਇਹ ਅੰਜਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
03
ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਸ਼ਾਲਨ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਫ਼ਲਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਛਾਣ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਧੋਣਾ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਭਿਆਸ।
04
ਪਾਦ ਅਭਿਆੰਗ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਜਾਂ ਤਿਲ ਤੇਲ ਮਲਣ ਨਾਲ ਵਾਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਸਲਾਹ
✅ ਖਾਓ
- 🫐 ਆਂਵਲਾ ਅਤੇ ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਰਸ
- 🥕 ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਪਾਲਕ
- 🧈 ਦੇਸੀ ਘਿਓ
- 🌰 ਭਿੱਜੇ ਬਦਾਮ
- 🌱 ਸੌਂਫ਼ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰੀ
- 🥛 ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਹੀ
❌ ਪਰਹੇਜ਼
- 🌶️ ਬਹੁਤਾ ਤਿੱਖਾ-ਖੱਟਾ ਖਾਣਾ
- 🌙 ਰਾਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਗਣਾ
- 📱 ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖਣਾ
- ☀️ ਕੜਕਦੀ ਧੁੱਪ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ
- 🚬 ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ
- 😴 ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸੌਣਾ
ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗ
🕯️ ਤ੍ਰਾਟਕ
ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਲਾਟ ਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਟਕਟਕੀ ਲਾਉਣਾ। ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
🙌 ਹਥੇਲੀ ਗਰਮੀ
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਰਗੜ ਕੇ ਗਰਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਰੱਖੋ। ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਝੱਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
🔄 ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਾਉਣਾ
ਉੱਪਰ-ਥੱਲੇ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਘੁੰਮਾਓ। ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
🔭 ਦੂਰ-ਨੇੜੇ ਦੇਖਣਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਨੇੜੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਦੇਖੋ, ਫਿਰ ਦੂਰ ਦੀ। ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਹਰ ਘੰਟੇ ਕਰੋ।
ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੁਆਰ ਹਨ — ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
— ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ
✦
